Lesetips og nye bøker

På denne siden anbefaler vi både nye og gamle bøker som vi mener fortjener den ekstra lille oppmerksomheten.

Forskningsdagene: Utvandring

Kan vi ved å bli bedre kjent med vår eiga utvandrarhistorie få ei større forståing av kvifor folk frå Syria, Afganistan og andre urolege eller fattige land, ønskjer seg eit nytt liv i Norge?

”Eg såg i dag i bladi eit oppgjer yver innvandringa til Amerika, der Noreg var eit av dei fremste i verdi som heve sendt folk yver. 40 000 frå Noreg, og eg tenkte med meg sjølv: Kva vil der verta av mor Noreg skal detta halda ved?” Slik uttrykker grandonkelen min Andreas Blindheim seg i eit julebrev 5. des 1902 til foreldra heime i Ytre Arna.

Og ja, det var mange som tok båten over til Amerika i håp om eit betre liv. I perioden 1865-1930 utvandra om lag 780 000 nordmenn. Dette var 1/3 av befolkninga! 

Kven drog? Dei første utvandrarane som fór på slutten av 1820-talet, var for det meste religiøse minoritetar som ikkje fekk praktisera fritt i Norge. På midten av 1800-talet kom der ei ny gruppe som søkte lykke og velstand. Frå 1870 og utover flykta dessutan ein del frå mindre og større lovbrot. Ei slags overbefolking på landsbygda og mangel på nytt jordbruksland i Norge, kombinert med generell fattigdom, undertrykking og klasseinndeling, fekk og folk til å bryta opp. Eventyrlyst og billeg jordbruksland var to andre grunnar. 

I kjølvatnet av denne utvandringa, har det dukka opp skjønnlitteratur som skildrar korleis livet i det forgjetta amerikanske landet blei, men óg saknet etter dei der heime og det livet som dei ikkje lenger var ein del av. Ole Rølvaag kom i 1924 ut med I de dage som var første av i alt fire romanar frå det norske innvandrarmiljøet i Amerika. Han hadde reist frå Norge i 1896. 

Cleng Peerson-trilogien som kom på byrjinga av 1960-talet blei verkeleg folkelesnad. Alfred Hauge traff midt i den norske folkesjela med historia om denne første norske emigranten til Amerika. Kvekaren frå Tysvær i Rogaland rørte det norske folket. Dessutan hadde svensken Vilhelm Moberg bana veg på slutten av 1950-talet med sine fire eminente bøker Innvandring og Utvandring. 

Men no skriv vi 2016 – ”og om 100 år er allting glemt”, skulle ein tru at denne delen av historia ikkje ville fenga like sterkt. Toril Brekke har ikkje merka noko til dette, for i 2006 kom romanen Drømmen om Amerika som er første bind i hennar framifrå utvandrartriologi. Bøkene er fortsatt populære og er stadig lånt ut.

Med Slåttekar i himmelen har Edvard Hoem befesta eller erobra sin posisjon som ein stor episk fortellar. I ein litt gammalmodig stil, men som står godt til stoffet han skildrar, vert vi sugde inn i historia frå gardane rundt Molde. Det strevsomme livet fører til at fleire drøymer om å settja spada i amerikansk jord, og byggja eit nytt tilvere. 

Hoem diktar vidare om eigen familie i Bror din på prærien. Slåttekaren Knut Nesje i Rekneslia er fortsatt med i denne boka, men no er det sonen Eilert som er hovedpersonen. Og det er venta at Hoem vil skriva eit par bind til.

Kvifor skal vi lesa desse bøkene i dag? Kritikar Brynjulf Jung Tjønn i VG seier det slik: 

”Denne romanen er ikke bare et stykke norsk historie, men den er også dessverre svært så aktuell. Mens vi følger Eilerts trygge båtferd fra Norge til USA, faller tankene fort på dagens båtflyktninger, litt over 100 år etterpå, flyktninger som reiser videre til Norge og andre europeiske land.

Bror din på prærien setter ting i perspektiv. Vi har også vært et fattig land. Et folk på flukt. Et folk som har kjempet hardt for å overleve. Og mange av oss måtte søke lykken et helt annet sted.”

Les ein god utvandrarroman og forstå meir av kvifor flyktningar ønsker eit nytt liv i Norge. 

Publisert 19.09.2016 av Alf Kåre Blindheim
Forskningsdagene: Et mareritt av en bok
Tips og nytt

Forskningsdagene: Et mareritt av en bok

Marlen Haushofers Veggen kan minne om en vond drøm, men er en vakker leseopplevelse.

Publisert 20.09.2016 av Mari Stokke-Bakken
Forskningsdagene: Fugler uten vinger
Tips og nytt

Forskningsdagene: Fugler uten vinger

Louis De Bernières er til tross for navnet, engelsk. Han forrige bok ”Kaptein Corellis mandolin” kom ut på norsk i 1995 og er filmet.

Publisert 08.01.2010 av Elin Huseby
Svar på brev frå Helga
Tips og nytt

Svar på brev frå Helga

I denne vesle perla av ei bok, møter vi ein islandsk sauebonde som ser tilbake på livet og vala han tok.

Publisert 05.09.2016 av Anne Merete Hegrenes
Butcher's crossing
Tips og nytt

Butcher's crossing

Debutromanen til John Williams i norsk omsetjing - 55 år etter at den vart utgitt.

Publisert 15.06.2016 av Anne Merete Hegrenes
Vinternoveller
Tips og nytt

Vinternoveller

«Vinternoveller» inneholder tre tekster hvor Ingvild H. Rishøi gir en realistisk skildring av samtiden, eller en nær fortid. Tekstene har et tydelig samfunnskritisk innhold. Handlingen er lagt til drabantbyene øst for Oslo, og tekstenes hovedpersoner kommer fra enkle kår.

Publisert 05.10.2015 av Nina Singdahlsen
Brevvenn med Astrid Lindgren
Tips og nytt

Brevvenn med Astrid Lindgren

Har jag lyckats förgylla en enda dyster barndom så är jag nöjd. - Astrid Lindgren

Publisert 30.09.2015 av Kjersti Hatland
Dyrk byen
Tips og nytt

Dyrk byen

Urban dyrking er blitt en trend over hele Europa og er redningen for dem som vil ha kaffebaren innen gangavstand, men som også lengter etter å kunne gå ut og plukke sin egen mat

Publisert 16.09.2015 av Elin Huseby
Eple. Ikon. Myte. Mat.
Tips og nytt

Eple. Ikon. Myte. Mat.

Epla er så sunne at medisinfabrikantane og apoteka verda over fryktar dei meir enn noko anna næringsmiddel: Kundane kjem ikkje.

Publisert 10.09.2015 av Alf Kåre Blindheim
Dyrking av egen mat
Tips og nytt

Dyrking av egen mat

Etter en sommer med palledyrking er jeg overbevist, og det blir flere paller neste år.

Publisert 15.09.2015 av Elin Huseby
Publisert 06.01.2012, sist endret 28.07.2016 - 12:23